Barnarættindi

Tú hevur rætt til at siga, hvat tú hugsar um alt tað, ið hevur við teg at gera. Tey vaksnu skulu lurta eftir tær og virða tíni sjónarmið. Tá ið ein myndugleiki ella ein dómstólur viðger ella tekur eina avgerð í einum máli ella spurningi, ið hevur við teg at gera, skalt tú fáa møguleikan at siga tína hugsan.

Les meira um tilmælini í Norðurlendsku Barnaviðtøkuni

Grein 12 í kunngerð nr. 6 frá 16.01.1992

Grein 12
1. Luttakaralondini skulu tryggja einum barni, sum er ført fyri at orða síni egnu sjónarmið, rættin til frítt at greiða frá hesum sjónarmiðum í øllum viðurskiftum, sum hava samband við 6 barnið; dentur skal leggjast á barnsins sjónarmið í samsvari við aldurin á barninum og hvussu búgvið tað er.
2. Við atliti at hesum skal barnið serliga fáa høvi til at koma til orðanna í einari og hvørjari viðgerð av málum við dóms- ella fyrisitingarmyndugleika, sum viðvíkja barninum, annaðhvørt beinleiðis ella gjøgnum eitt umboð ella ein hóskandi stovn, og skal tað gerast í samsvari við mannagongdir, sum eru ásettar í tjóðarrætti.

Tú hevur skrivi– og talufrælsi. Tað merkir, at tú hevur rætt til at fáa og lata víðari upplýsingar og hugsanir, tað veri seg munliga og skrivliga ella soleiðis, sum tú heldur vera hóskandi.

Grein 13 í kunngerð nr. 6 frá 16.01.1992

1. Barnið skal hava framsøgufrælsi; hesin rættur fevnir um frælsi til uttan mun til landamørk at leita upp, taka ímóti og lata frá sær upplýsingar og áskoðanir av einum og hvørjum slag, annaðhvørt munnliga, skrivliga ella á prenti sum list ella á ein og hvønn annan hátt, sum barnið velur.
2. Rætturin til at útinna henda rætt kann avmarkast, men bert sambært lógini, og har tað er neyðugt:
(a) við virðing fyri rættindum ella umdømi hjá øðrum; ella
(b) til at verja tjóðartrygdina, alment rættarskil (ordre public), fólkaheilsu ella siðastand.

Tú hevur rætt til at hugsa og halda tað, tú vilt. Tú hevur rætt til at fylgja tínari sannføring og at hava ta trúgv, tú vilt. Foreldur tíni kunnu vegleiða teg, men tey kunnu ongantíð avgera, hvat tú kanst hugsa.

Grein 14 í kunngerð nr. 6 frá 16.01.1992

1. Luttakaralondini skulu virða barnsins rætt til hugsanar-, samvitsku- og trúarfrælsi.
2. Luttakaralondini skulu virða rættindi og skyldur hjá foreldrum, og um tað er galdandi, verjum, til at á ein hátt, sum svarar til støðugu menningina av førleikum barnsins, at geva barninum leiðreglur um at útinna sín rætt.
3. Bert slíkar avmarkingar, sum eru lógarásettar, kunnu setast til frælsi til at virka og liva sambært síni trúgv ella sannføring, og sum eru neyðugar fyri at verja almennu trygdina, skil, fólkaheilsuna, siðastandin ella støðislig rættindi og frælsi hjá øðrum.

Tú hevur rætt til at vera limur í einum felagsskapi og rætt at melda teg úr. Tú hevur rætt til at vera við, har fleiri savnast, so leingi tað fer friðarliga fram.

Grein 15 í kunngerð nr. 6 frá 16.01.1992

1. Luttakaralondini viðurkenna barnsins rætt til felagsfrælsi og frælsi tess til at taka lut í friðarligum savningum.
2. Aðrar avmarkingar mugu ikki setast til tað at útinna hesi rættindi enn tær, sum eru lógarásettar, og sum eru neyðugar í einum fólkaræðissamfelag fyri at virða tjóðartrygdina ella almennu trygdina, alment rættarskil (ordre public), fyri at verja fólkaheilsuna ella siðastandin ella fyri at verja rættindi og frælsi hjá øðrum.

Tú hevur rætt til at vera limur í einum felagsskapi og rætt at melda teg úr. Tú hevur rætt til at vera við, har fleiri savnast, so leingi tað fer friðarliga fram.

Grein 7 í kunngerð nr. 6 frá 16.01.1992

1. Barnið skal skrásetast beint eftir, at tað er borið í heim, og tað skal frá føðing hava rætt til eitt navn, rætt til at eiga ríkisborgaraskap og, í tann mun tað ber til, rætt til at kenna foreldrini og verða ansað av teimum.
2. Luttakaralondini skulu tryggja, at hesi rættindi verða framd í samsvari við tjóðarlóggávu sína og skyldur sínar sambært teimum altjóða løgskjølum á hesum øki, ið eru viðkomandi, serstakliga um barnið annars hevði verið ríkisleyst.

Tú hevur rætt til ein samleika. Til ein samleika hoyrir borgaraskapur í tínum landi, títt navn og tíni familjuviðurskifti.

Grein 8 í kunngerð nr. 6 frá 16.01.1992

1. Luttakaralondini átaka sær at virða rætt barnsins til at varðveita sín samleika, m.a. ríkisborgaraskap, navn og familjuviðurskifti, eins og viðurkent er av lógini og uttan ólógliga uppíblanding.
2. Verður ein partur ella allur samleikin ólógliga tikin frá einum barni, skulu luttakaralondini veita nøktandi stuðul og vernd fyri at endurstovna barnsins samleika sum skjótast.

Tú hevur rætt til at vita, hvat hendir í tínum landi og úti í heimi, soleiðis sum tað passar tær, eitt nú við at lesa tíðindabløð ella síggja sjónvarp.Tær upplýsingar, tú fært, skulu hjálpa tær at búnast og at liva eitt heilsugott lív.

Grein 17 í kunngerð nr. 6 frá 16.01.1992

Luttakaralondini viðurkenna týdningarmikla leiklutin hjá fjølmiðlunum og skulu tryggja, at barnið hevur atgongd at kunning og tilfari frá ymsum innlendskum og altjóða keldum, serstakliga teimum, sum hava til endamáls at styrkja barnsins sosialu, andligu og siðalagsligu vælferð og kropsligu og sálarligu heilsu. Við tí í huga skulu luttakaralondini:
(a) eggja fjølmiðlunum til at breiða út kunning og tilfar, sum hevur sosialt og mentanarligt virði fyri barnið og er í samsvari við andan í grein 29;
(b) eggja til altjóða samstarv um at framleiða og veita hvør øðrum slíka kunning og slíkt tilfar frá ymsum mentanarligum, innlendskum og altjóða keldum og breiða tað út;
(c) eggja til at framleiða og at breiða út barnabøkur;
(d) eggja fjølmiðlunum til hava serligt fyrilit fyri málsliga tørvinum hjá børnum, sum eru partur av einum minniluta ella upprunafólki;
(e) eggja til at menna hóskandi leiðreglur um at verja barnið fyri upplýsingum og tilfari, sum skaðar barnsins vælferð, sbr. ásetingarnar í grein 13 og 18.